این عملیات پیچیده و چندرشتهای، حاصل مطالعات و برنامهریزیهایی بود که از سال ۱۴۰۴ آغاز شد و با همکاری پیمانکاران همکار شامل شرکت پترودانیال کیش (PDK) و شرکت تاپ سلکت (Top Select)، نظارت و راهبری کارفرمایان پروژه شامل شرکت اکتشاف، توسعه و تولید پاسارگاد و شرکت مهندسی و توسعه نفت و همچنین حمایت های موثر شرکت گسترش انرژی پاسارگاد(سرمایه گذار توسعه میدان) به انجام رسید. اجرای موفق این عملیات، نقطه عطفی در توسعه ظرفیتهای مهندسی و عملیاتی کشور برای توسعه میدانهای نفت و گاز به شمار میرود.
این دستاورد صرفاً به چند ساعت عملیات نهایی پمپاژ محدود نمیشود، بلکه حاصل یک برنامه و طرح یکپارچه مهندسی، تدارکاتی و عملیاتی است؛ طرح جامعی که با انجام مطالعات پیچیده و بینرشتهای در حوزههای مهندسی مخزن، ژئومکانیک، مهندسی بهرهبرداری، تکمیل چاه، تحریک چاه و یکپارچگی چاه آغاز شد و پس از اجرای آزمایشهای تشخیصی، تکمیل طراحیهای مهندسی، تأمین تجهیزات و مواد تخصصی و هماهنگی میان تیمهای مختلف، به اجرای موفق عملیات در چاه جفیر-۱۱ انجامید.
تبدیل عدمقطعیتهای مخزنی به مبنایی مهندسی و قابل اتکا
پیش از نهاییشدن طراحی، برنامهای ساختاریافته شامل آزمایشهای DFIT و Minifrac، روز ۴ تیرماه ۱۴۰۵، در چاه جفیر-۱۱ اجرا شد. این برنامه، ارزیابی تزریقپذیری سازند، شکست اولیه سازند، آزمونهای تشخیصی نرخ پلهای، تزریقهای کالیبراسیون و ثبت و تحلیل بلندمدت افت فشار را در بر میگرفت.
تحلیل و تفسیر نتایج این آزمایشها، عدمقطعیتهای زیرسطحی را به مبنایی مهندسی و مبتنی بر شواهد تبدیل کرد.
اجرای عملیات اصلی در سه بخش یکپارچه
عملیات آمادهسازی و اختلاط سیالات از نوزدهم شهریورماه ۱۴۰۵ آغاز شد و پس از حدود ۲۰ ساعت فعالیت مستمر، در ساعت ۰۲:۰۰ بامداد روز بیستم شهریورماه به پایان رسید.
پس از تکمیل فرایند آمادهسازی سیالات و برگزاری جلسه ایمنی پیش از عملیات، پمپاژ اصلی در ساعت ۰۲:۳۰ بامداد آغاز شد. این عملیات مطابق برنامه مصوب، در سه بخش یکپارچه شامل آمادهسازی و بهسازی اولیه سازند، تحریک اسیدی و تزریق سیالات غیراسیدی حاوی پروپانت به اجرا درآمد.
مهمترین شاخصهای اجرایی این عملیات عبارت بودند از:
* تزریق حدود ۱,۹۰۰ بشکه سیال عملیاتی؛
* پمپاژ عمدتاً با دبی ۲۰ بشکه در دقیقه؛
* فشار تزریق سطحی در محدوده تقریبی ۴,۸۰۰ تا ۵,۳۰۰ psi؛
* اجرای ۹ مرحله تزریق اسید، هر مرحله به حجم ۸۰ بشکه و در مجموع ۷۲۰ بشکه؛
* جایگذاری و باقیماندن حدود ۱۵,۷۷۰ پوند پروپانت در سازند؛
* اجرای عملیات از طریق دو Frac Sleeve نصبشده درون چاه؛
* آغاز جریاندهی کنترلشده از طریق چوک ۸/۶۴ اینچ.
در مجموع، حدود ۱,۹۰۰ بشکه سیال طی مدت تقریبی دو ساعت و کاملاً مطابق با نتایج مدلسازیها، طراحیهای مهندسی و برنامه اجرایی مصوب، به درون چاه و مخزن پمپ شد. تمامی مراحل بدون بروز مشکل عملیاتی اجرا شد و عملیات اصلی پمپاژ در ساعت ۰۴:۳۸ بامداد با موفقیت به پایان رسید.
آغاز جریاندهی و ارزیابی نتایج عملیات
پس از پایان پمپاژ، زمان پیشبینیشده برای عملکرد ماده شکننده ژل (Breaker) و کاهش گرانروی سیالات تزریقی در نظر گرفته شد. در ادامه، فعالیتهای مداخله در چاه، آمادهسازی تجهیزات سطحالارض و عملیات تمیزسازی، مطابق برنامه به اجرا درآمد.
پس از تکمیل این اقدامات و تأیید آمادگی تجهیزات، عملیات جریاندهی کنترلشده و تمیزسازی چاه از طریق چوک ۸/۶۴ اینچ آغاز شد.
در حال حاضر، رفتار فشار پس از عملیات، روند تمیزسازی، میزان بازیافت سیالات و دادههای عملکرد چاه در دست بررسی فنی قرار دارد. نتایج و جمعبندی نهایی پروژه، پس از تکمیل عملیات جریاندهی، انجام آزمونهای لازم و اعتبارسنجی دادههای تولید اعلام خواهد شد.
طرح جامع و یکپارچه؛ از مطالعه و تأمین تا طراحی و اجرا
این پروژه، نمونهای برجسته از یک طرح کاملاً یکپارچه بود که تمامی مراحل، از مطالعات اولیه و بازطراحی دامنه تا تأمین تجهیزات و مواد، اجرای آزمایشهای تشخیصی، مدلسازی، طراحی نهایی و عملیات میدانی را در بر گرفت.
پژواک انرژی پیش از این نیز در پروژههای پیچیده و راهبردی صنعت نفت و گاز، توانایی خود را در ارائه راهکارهای نوآورانه و اجرای عملیات دشوار و تخصصی به اثبات رسانده است. دستاورد چاه جفیر-۱۱، جلوهای دیگر از توان مهندسی و اجرایی این شرکت و گامی مهم در تثبیت جایگاه پژواک انرژی بهعنوان یکی از توانمندترین و قابلاعتمادترین گزینهها برای اجرای پروژههای پیچیده نفت و گاز کشور است.
این موفقیت ملی، حاصل دانش، تلاش و همکاری شبانهروزی تیمهای مهندسی و عملیاتی پژواک انرژی، مشارکت مؤثر شرکتهای همکار، نظارت و راهبری شرکت اکتشاف، توسعه و تولید پاسارگاد و حمایت شرکت گسترش انرژی(سرمایه گذار توسعه میدان) است